Ο κανονισμός των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης

Τα μέσα μαζικής επικοινωνίας είναι θεσμικά ή εταιρικά μέσα που παράγουν, δημοσιεύουν και διανέμουν παραστατικές (οπτικές),  προφορικές η γραπτές ενημερώσεις και πληροφορίες στο ευρύ κοινό. Τέτοια μέσα είναι, πρακτορεία ειδήσεων, έντυπα μέσα όπως εφημερίδες και περιοδικά, δίαυλοι, δίκτυα και προγράμματα ηλεκτρονικών εκπομπών (ραδιόφωνο και τηλεόραση), ψηφιακές πλατφόρμες και λοιποί πάροχοι περιεχομένου.

Τα μέσα εταιρικής επικοινωνίας είναι νομικά πρόσωπα που έχουν συσταθεί και αδειοδοτούνται για επιχειρηματικούς και εμπορικούς σκοπούς, όπως ενημέρωση, ειδησεογραφία, δημοσιογραφία, ψυχαγωγία, διαφήμιση, μετάδοση και δημόσια πληροφόρηση, παραγωγή, παρουσίαση και μετάδοση σχετικών προγραμμάτων και εκπομπών. Αυτοί οι σκοποί απαριθμούνται, ορίζονται και επικυρώνονται στο καταστατικό τους, στους όρους και στους κανονισμούς εταιρικής σύστασης, διαχείρισης και λειτουργίας. Πολιτικές δραστηριότητες δεν περιλαμβάνονται σε τέτοια σε εταιρικά καταστατικά και κανονισμούς λειτουργίας ή στις άδειες μετάδοσης / ευρυζωνικότητας που εκδίδονται από τις διοικητικές αρχές για τους τηλεοπτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς και άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Είναι αυτονόητο ότι πολιτικά δικαιώματα, όπως η ψήφος και η εκλογή, και οι ατομικές ελευθερίες, όπως είναι οι ελευθερίες έκφρασης και λόγου, το σύνταγμα αναγνωρίζει φυσικά και επιφυλάσσει ρητά μόνο σε φυσικά πρόσωπα, δηλαδή άτομα (όπως η ψήφος και η εκλογή) ή ενώσεις προσώπων (όπως είναι τα πολιτικά κόμματα στα κοινοβούλια για κάποιες δραστηριότητες). Εξυπακούεται ότι το σύνταγμα δεν παρέχει ούτε επεκτείνει τα προσωπικά δικαιώματα και τις ατομικές ελευθερίες σε νομικά πρόσωπα, ιδιαίτερα στα εταιρικά μέσα μαζικής ενημέρωσης. Αντίθετα, ο επικοινωνιακός ακτιβισμός και ιδιαίτερα η εκμετάλλευση της μαζικής επικοινωνίας από τα μέσα ενημέρωσης για σκοπούς άλλους από τη ενημέρωση και τη διάδοση δημόσιας πληροφορίας στους αδειοδοτημένους τομείς, υπό τους δεδομένους φιλελεύθερους όρους και σύμφωνα με τα καθορισμένα και αποδεκτά πρότυπα, δεν περιλαμβάνονται στο νομικό, εταιρικό, επιχειρηματικό ή οικονομικό μοντέλο, σκοπό, συμφέρον ή στη νόμιμη λειτουργία εκπομπής των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Αυτό ισχύει ακόμη και στις περιπτώσεις που ο επικοινωνιακός ακτιβισμός δεν συνδέεται ευθέως με φανερές, κρυφές ή αποσιωπημένες, αδικοπρακτικές, παράνομες ή εγκληματικές δραστηριότητες.

Η ελευθερία του Τύπου είναι δικαίωμα της δημοσιογραφίας που διέπεται από τα επαγγελματικά πρότυπα, τις αρχές και τις πρακτικές αυτού του επαγγέλματος και της τεχνικής, όπως η ειλικρίνεια, η ακρίβεια, η αντικειμενικότητα, η αμεροληψία, η μετροέπεια, η δικαιοσύνη και η δημόσια ευθύνη. Αυτά τα πρότυπα προβλέπουν την απόδοση και την ακεραιότητα του ρεπορτάζ ειδήσεων, της δημοσιογραφίας και γενικά στην επικοινωνία της δημόσιας πληροφόρησης, η οποία είναι καθοριστική και ωφέλιμη για τη σύννομη και επιτυχή λειτουργία των μέσων ενημέρωσης των κρατών, των κοινωνιών και των οικονομιών και της ζωής των ανθρώπων και συγκεκριμένα για την υγεία, την ευημερία και την ευτυχία τους. Αυτά τα πρότυπα προβλέπουν επίσης την αυτονομία και την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης από πολιτικές, κυβερνητικές και/ή εμπορικές παρεμβάσεις. Οι επαγγελματικές επιδόσεις είναι επίσης σημαντικές για την επιτέλεση την μοναδικής πολιτικής (και εμπορικής) αλλά ουσιαστικής εξαίρεσης που επιβάλλεται στη δημοσιογραφία. Αυτή η εξαίρεση είναι το καθήκον της πίστης, της αξιοπιστίας και του ελέγχου που οφείλει η δημοσιογραφία στο κοινό επί της εξουσίας των κρατικών επιδιώξεων ή των κυρίαρχων ιδιωτικών συμφερόντων. Η δικαιολόγηση της δέσμευσης της δημοσιογραφίας στο δημόσιο κοινό είναι διπλή. Πρώτον, λόγω του δημόσιου χαρακτήρα των εκπομπών πληροφοριών και, συνεπώς, των επικοινωνιακών μεταδόσεων. Δεύτερον, λόγω της υποχρεωτικής διάκρισης μεταξύ κρατικών ή ιδιωτικών εξουσιών και δημοσιογραφίας. Ο σκοπός εδώ είναι η αποφυγή διαφθορών και διαπλοκών μεταξύ της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας και δημοσιογραφίας που παράγουν κρίση στη δημόσια ενημέρωση και πληροφόρηση και καταστρέφουν την ελευθερία, τη δημοκρατία, την κοινωνία, την οικονομία και την πολιτική. Η εξυπηρέτηση και η δέσμευση προς το κοινό (ενημέρωση και επικοινωνία), ο σαφής διαχωρισμός (1-1) της κρατικής και ιδιωτικής εξουσίας και του δημοσιογραφικού καθήκοντος και η κύρωση κατά των παράνομων διαπλοκών (1+1) μεταξύ των δύο, είναι επομένως ο θεσμικός ακρογωνιαίος λίθος της εποπτείας και της φιλελεύθερης κανονιστικής ρύθμισης των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Εξάλλου, το ρεπορτάζ ειδήσεων (ειδησεογραφία), αφορά την αναφορά γεγονότων και βασίζεται βαθιά στη διάκριση και όχι στη σύγχυση μεταξύ ενημέρωσης και επικοινωνίας. Οποιαδήποτε χειραγώγηση, παραποίηση και κατασκευή γεγονότων που σκηνοθετούνται και παρουσιάζονται στο κοινό ως δήθεν αληθινά, πραγματικά και γνήσια, εμπίπτουν συνήθως στις διατάξεις περί αδικημάτων του τύπου, διασποράς ψευδών ειδήσεων, κατάχρησης, παραπλάνησης και απάτης ή σε άλλες μορφές παράνομης (κατά συνήθεια και κατ’ επάγγελμα) άσκησης ψυχολογικής βίας, χωρίς να αποκλείεται η υπαγωγή σε άλλα κεφάλαια κακόβουλης αδικοπραξίας ή ποινικού αδικήματος.

Στην ελευθερία, οι ειδήσεις και οι πληροφορίες είναι απαραίτητες για να γνωρίζουν οι άνθρωποι τα (προηγούμενα) γεγονότα, να σχεδιάζουν τις (επόμενες) πράξεις και γενικά να αποφασίζουν τι θα κάνουν στην πορεία της κίνησης, της εξέλιξης και του χρόνου.

Στη δημοκρατία, οι αξιόπιστες ειδήσεις και πληροφορίες είναι καθοριστικές για τη συμμετοχή του κοινού και του λαού στην πολιτική, κοινωνία και την οικονομία, για τη λογοδοσία των κυβερνήσεων και για την επιτυχία της διακυβέρνησης.

Τα θεσμικά, εταιρικά ή κοινωνικά ΜΜΕ ως παραγωγοί και πάροχοι δημόσιας ενημέρωσης και επικοινωνίας, ενεργούν πάντα για λογαριασμό και για το υπέρτατο συμφέρον του κοινού (χρήστες, συνδρομητές, πελάτες και καταναλωτές). Σε αυτό το πλαίσιο, τα μέσα ενημέρωσης, ελέγχουν την κρατική διακυβέρνηση και την εταιρική εξουσία.

Ανάλογα η ρύθμιση των ΜΜΕ αναφέρεται ιδίως σε καταστάσεις όπου τα ΜΜΕ ενεργούν για

  • Το συμφέρον και το όφελος των κυβερνήσεων ή άλλων ισχυρών ιδιωτικών συμφερόντων
  • Τη βλάβη του ατομικού, του κοινού και του δημόσιου συμφέροντος
  • Το κέρδος και το όφελος το δικό τους η αυτό των συμφερόντων που συνδέονται με αυτά και που είναι άλλο από εκείνο το κέρδος και το όφελος που αντλούν από την εξυπηρέτηση του κοινού και του δημοσίου συμφέροντος

Η ρύθμιση των μέσων ενημέρωσης ασχολείται ιδίως με συγκεντρώσεις και μονοπώλια σε σχέση με παραβιάσεις και καταχρήσεις στην ενημέρωση και την πληροφόρηση, όπως εκμεταλλεύσεις δεσπόζουσας θέσης, εναρμονισμένες πρακτικές, ενορχηστρώσεις και ειδικά με ανάλογες ασκήσεις εξουσίας και επιβολές ισχύος, στις περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν. Προφανώς η υπερβολική η υποθετική ειδησεογραφία είναι μία μορφή τέτοιας άσκησης εξουσίας.

Τέλος ο κανονισμός των μέσων ενημέρωσης, ελέγχει τον τεχνικό, τεχνολογικό, οικολογικό, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό, θεσμικό και νομικό κίνδυνο, να γίνεται η ενημέρωση και πληροφόρηση από τα ΜΜΕ, οργάνο για την εξυπηρέτηση (του συμφέροντος) των παραγωγών τους αντί όργανο για την εξυπηρέτηση (του συμφέροντος) των χρηστών, των πελατών και των καταναλωτών . Αυτό είναι σημαντικό γιατί σε αυτή την περίπτωση δια του οργάνου ο ακροατής και χρήστης γίνεται όργανο του παραγωγού του μέσου (χειραγώγηση), αντιστρέφοντας τη συναλλαγή τόσο από άποψη σχέσης όσο και από άποψη περιεχομένου.

Εξυπακούεται ότι η αποσιώπηση (ή απόκρυψη) ιδιωτικών ή κρατικών συμφερόντων εμπλεκόμενων στην παρουσίαση, μετάδοση και την επικοινωνία ειδήσεων στη δημόσια πληροφόρηση από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι παράνομη κατά τους κανόνες της δημόσιας ενημέρωσης και κατά τις γενικές και ειδικές διατάξεις του νόμου όπως περί απάτης και εκβίασης. Ανάλογα και περισσότερο παράνομη κατά τις ειδικές διατάξεις παράβασης του ανταγωνισμού και εγκληματικής οργάνωσης, είναι η αποσιώπηση (ή απόκρυψη) της ύπαρξης σχεδιασμών και υλοποίησης προβεβουλευμένων μεθοδεύσεων για την παραγωγή, ενορχήστρωση και διασπορά ψευδών και παραπλανητικών ειδήσεων και πληροφοριών στο κοινό, πριν αυτές (οι μεθοδεύσεις) γίνουν προφανείς η αυταπόδεικτες. Η γενική και ειδική νομοθεσία και οι κανονισμοί προστατεύουν την ακεραιότητα της ενημέρωσης, της πληροφορίας και της επικοινωνίας προς το κοινό συμφέρον και όφελος του κοινού και των μέσων μαζικής ενημέρωσης (σε θέματα διαχείρισης και ευθύνης).

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Back to top